University of Southern California (USC) tarafından yapılan yeni bir araştırma, zona aşısının yalnızca ağrılı döküntüleri önlemekle kalmayıp biyolojik yaşlanma üzerinde de olumlu etkiler yaratabileceğini gösterdi. Araştırma, enfeksiyon hastalıklarına karşı geliştirilen aşıların sağlıklı yaşlanma stratejilerinin bir bileşeni olabileceğine dair güçlü bilimsel ipuçları içeriyor.
Araştırma Kimlerde Yapıldı ve Hangi Bulgular Ortaya Çıktı?
USC ekibi 70 yaş ve üzerindeki 3 bin 800’den fazla katılımcının verilerini analiz ederek yedi farklı biyolojik yaşlanma göstergesini değerlendirdi. Elde edilen sonuçlara göre zona aşısı yaptıran bireylerin yaptırmayanlara kıyasla daha genç bir biyolojik profile sahip olduğu belirlendi. Katılımcıların yaşlanma hızını gösteren moleküler işaretlerde, gen ekspresyonlarında ve kronik iltihap seviyelerinde anlamlı farklar bulundu.
Bilim insanları özellikle “inflammaging” olarak bilinen yaşa bağlı kronik iltihap düzeylerinin aşılanan grupta daha düşük seyrettiğini ifade etti. DNA üzerindeki yaşlanma işaretlerinin ise daha yavaş ilerlediği gözlemlendi. Etkilerin en belirgin olduğu dönemin aşılama sonrası ilk üç yıl olduğu ancak four yıl ve sonrasında da devam ettiği bildirildi.
Altta Yatan Mekanizma: Uyuyan Virüsü Baskılamak mı?
Araştırma ekibinden gerontolog Jung Ki Kim, olası mekanizmanın suçiçeği virüsünün (varicella-zoster) sinir sisteminde zaman zaman yeniden aktive olmasını engellemek olduğunu aktardı. Bu virüs her aktifleştirme girişiminde vücutta stres ve inflamasyon tepkisi yaratıyor. Aşının bu döngüyü baskılayarak biyolojik stres yükünü azaltabileceği değerlendiriliyor.
Önceki Çalışmalarla Uyumlu Bağımsız Bulgular
Yeni çalışma USC tarafından ortaya konan ilk bulgu değil. 2025 yılında yayımlanan araştırmalarda zona aşısının demans riskini yaklaşık yüzde 20 oranında azalttığı gösterilmişti. ScienceAlert tarafından paylaşılan bilgilerde bilim insanları bu sonucun bağışıklık sisteminin “eğitilmesiyle” ilişkili olabileceğini belirtiyor. Bağışıklık sisteminin bu eğitilmiş tepki modeli, yalnızca virüslerle değil yaşlanmaya bağlı hücresel hasarlarla da daha etkili mücadele edilmesini sağlayabiliyor.
Sağlıklı yaşlanma araştırmaları son yıllarda hız kazanırken, buzdağının görünen kısmı olan aşı çalışmalarının hem tıp dünyasında hem de haber gündeminde daha fazla ilgi görmesi bekleniyor.
